منبع شناسى صحابه الاصابه فى تمييز الصحابه « 1 » شاكر محمود عبد المنعم ترجمه : محمود سامانى مقدمه از ثلث آخر قرن اول هجرى ، كه ذكر اسناد روايات در ميان مسلمانان رايج گرديد ، اختلافات سياسى و نيز جعل حديث و دخل و تصرف در آن موجب اعتنا به سلسلهء سند شد و برخى را واداشت تا كنجكاوانه شخصيت راويان را به بحث و بررسى بكشند . اين گونه عنايت به اسناد ، موجب ظهور علم « رجال » گرديد و اين علم نيز اسلوبهاى متعددى به خود گرفت و در هر بخش از آن تأليفاتى پديد آمد ، چنان كه برخى از علما بر آن شدند تا تأليفاتى با عنوان « معرفة الصحابه » پديد آورند و عدّه‌اى به تراجم صحابه و تابعين توأمان توجه نشان دادند ، كه باعث به وجود آمدن كتب « طبقات » - همچون طبقات الكبرى ابن سعد و طبقات خليفة بن خياط - گرديد و گروهى نيز به بيان درجهء توثيق رجال يا تضعيف آنان پرداختند كه موجب ظهور كتب « الجرح و التعديل » شد . به عبارتى تأليف كتب رجال به دنبال تحقيق در احوال صحابه و تابعين و روات حديث صورت گرفت ، آن هم به مقصد تشخيص درجهء صحت و ضعف احاديث . معرفت صحابه ، كه خود جزئى از علم رجال به شمار مىرفت ، علم ارزشمندى گرديد و عظمت شأن ياران رسول خدا ( ص ) - كه در حوادث تاريخى با آن حضرت همگامى و همراهى داشتند و واسطهء رساندن كتاب و سنت به عموم مسلمانان بودند و در واقع نقش منابع دست اول را داشتند و برخى از ايشان فهيم‌ترين و آشناترين افراد به كتاب و سنت بودند - نظر مورخان را به خود جلب كرد و تحقيق در احوال صحابه را سبب

--> ( 1 ) اين مقال ترجمهء تلخيص گونه‌اى است از كتاب ابن حجر العسقلانى ، مصنفاته و دراسته فى منهجه و موارده فى كتابه الاصابه ، اثر شاكر محمود عبد المنعم .